Warmtepompen zijn een ‘hot’ thema in Nederland. Inmiddels heb ik er zelf ook de nodige ervaring mee opgedaan, zowel in onze passiefwoning en sinds een jaar ook in ons passieve bedrijfspand. Er is al heel veel over warmtepompen geschreven, maar toch denk in hier nog enkele relevante zaken aan toe te kunnen voegen.

Wanneer kiezen voor een warmtepomp?

Als je media mag geloven, is de warmtepomp de heilige graal voor het verwarmen van woningen. Dit klinkt heel fraai, maar is dit ook zo? Als je naar je portemonnee kijkt, kun je niet goedkoper verwarmen dan met gas. Dit blijft de komende jaren ook zo. Ook in een goed geisoleerde woning. Het is misschien een stokpaardje geworden van mij, maar als je een paar euro’s te besteden hebt, kun je deze beter stoppen in isolatie en zonnepanelen dan in een warmtepomp.

Als je naar het milieu en duurzaamheid kijkt, loont het alleen voor nieuwe, goed geïsoleerde woningen, om een warmtepomp toe te passen. Zie ook mijn artikel Aardgasvrij en/of Nul op de meter?
Voor nieuwe bedrijfs- en kantoorpanden zijn warmtepompen ook interessant, aangezien je dan geen airco’s meer nodig hebt (hierover volgt meer informatie in het boek dat ik aan het schrijven ben over de bouw van mijn bedrijfspand).

Momenteel worden ook zogenaamde hybride systemen aangeboden, dus lucht-warmtepompen die samenwerken met een CV-ketel. Waarom zou je zo’n apparaat willen kopen?

Kan het nog beter?

Diederik Samson wil ze graag kleiner hebben, hier heb ik mijn sterke twijfels over of dit gaat lukken. Om energie uit de buitenlucht te halen heb je nu eenmaal iets nodig om de lucht doorheen te laten gaan. Dit zie ik niet zo snel kleiner worden. Om deze apparaten geluidsarmer te maken, moeten ze misschien juist wel groter worden zodat het toerental omlaag kan.

Zoals de meeste lezers inmiddels wel weten, zijn warmtepompen niet geschikt om met een hoog rendement hoge temperaturen te maken. Idealiter wil je ze eigenlijk geen water boven de 45 ℃ laten maken.
In Nederland zijn we gewend om tapwater te maken van 60/65 ℃ om legionallavorming te voorkomen. Dit proberen we ook met warmtepompen, met desastreuze gevolgen: slechte rendementen, hoog energiegebruik, weinig tapwater.

Dat dit veel beter kan hebben we in ons huis bewezen. ‘s Zomers slaan wij in ons buffervat van 1000l door de LWP verwarmd water van 42 ℃ op. Door het gebruik van een zogenaamd tapwater station of sanitair water wisselaar wordt er alleen warmte aan het buffervat onttrokken als er tapwater vraag is. Door middel van een plaatwisselaar wordt de warmte van het vuile water in het buffervat overgezet in schoon tapwater. Dit is energiezuinig en voorkomt de vorming van legionella.

Uiteraard is hier voldoende ruimte in huis voor nodig en kan een kleiner buffervat wellicht ook volstaan. Ik ken nog geen leverancier die deze oplossing kant-en-klaar levert.

Zijn we er dan?

Als we een LWP hebben die met hoge rendementen ook bij lage buitentemperaturen kan verwarmen en tapwater maken, zijn we al een heel verder.
Maar dan zijn we er nog niet. Want je wilt ook nog dat dit fraaie apparaat goed z’n werk gaat doen. Helaas gaat dit niet vanzelf. Het is een apparaat geworden waar veel techniek in zit. Dit vraagt een andere manier van werken dan bij een CV-ketel. Ik zal het proberen stap voor stap uit te leggen.

Dimensionering

Bij een CV-ketel is de dimensionering eenvoudig. Er is al zoveel ervaring mee opgedaan dat elke goede installeur je zo kan vertellen welk formaat je nodig hebt. Een iets grotere of kleinere CV ketel is ook niet veel duurder, dus over dimensioneren kost weinig extra. En… de hoeveelheid warmte die hij levert, is onafhankelijk van de buitentemperatuur. Bij een LWP is dit heel anders. Deze kan bij lage buitentemperaturen hoge rendementen leveren, maar levert altijd minder warmte. Dit komt doordat de buitenunit dan vaker bevriest, waardoor deze eerst moet ontdooien alvorens weer warmte te kunnen leveren. Dit is wat ik heb ervaren bij mijn bedrijfspand.

Een andere factor die van belang is bij een LWP bij lage temperaturen, is de luchtvochtigheid buiten. Hoe vochtiger de buitenlucht, hoe lager de opbrengst van de LWP is. Dus het is van het grootste belang om te weten wat de verwarmingsbehoefte van je huis is bij lage temperaturen. Hoe bepaalt de installateur dit? De realiteit is dat de meeste installateurs dit niet uit kunnen rekenen, er wordt dus wat afgeschat. Een belangrijk aandachtspunt dus.

Naregeling

Ook wel de thermostaat genoemd. Deze regelt de temperaturen in de verschillende vertrekken. Tegenwoordig heb je hele mooie regelingen waarmee je per ruimte de temperatuur in kunt stellen. De meeste van deze regelingen zijn niet geschikt voor warmtepompen. De reden is dat het regelbereik (hiermee bedoel ik het verschil tussen minimaal en maximaal vermogen) van een warmtepomp veel kleiner is dan van een gasketel. Om pendelgedrag te voorkomen, is het belangrijk dat er een ruimte is die altijd verwarmd (of gekoeld) mag worden als er verwarmings-/koelvraag vanuit een bepaalde (kleine) ruimte is.

Een ander aspect waar rekening mee gehouden moet worden is dat als de buitentemperaturen laag zijn, het vermogen van de warmtepomp minder is. Dat betekent dat hij dan meer tijd nodig heeft om een ruimte te verwarmen. Om het ‘s morgens warm te hebben in de woonkamer, moet de regeling hier ook rekening mee houden.

Goede werking

Als de juiste LWP gekozen is en geïnstalleerd, is het belangrijk om te weten of deze goed werkt en blijft werken. Bij een CV-installatie was het eenvoudig: deze werkt of werkt niet. Als je het gasverbruik te hoog vond, zette je eenvoudigweg enkele radiatoren uit of draaide je de temperatuur iets omlaag. In een goed geïsoleerd huis is de temperatuur in het huis veel homogener en heeft het uitschakelen van sommige vloerverwarmingsgroepen minder effect. Wat veel meer effect heeft is het goed inregelen van de warmtepomp. Omdat de werking van de LWP afhangt van veel factoren, is het belangrijk dat essentiële parameters goed gemonitord gaan worden. Het bijkomende voordeel is dat een jaarlijkse controle niet meer nodig is, aangezien de servicebehoefte uit de monitoring volgt.

Goede monitoring

Steeds meer warmtepompleveranciers maken mobiele apps voor de gebruikers. In deze apps zie je prachtige grafieken van de buiten- en binnentemperatuur. Om te zien of de LWP goed werkt, moeten ze er de volgende grafieken bij zetten:

  • Actuele electriciteitsverbruik in kW. Uitgesplitst in CV verwarmen, tapwater en koelen.
  • Actueel rendement (COP). Uiteraard ook opgesplitst in CV verwarmen, tapwater en koelen.
  • Verbruik per maand in kWh. Opgesplitst in CV verwarmen, tapwater en koelen.
  • Gewenste aanvoertemperatuur, opgesplitst in CV verwarmen, tapwater en koelen.
  • Actuele aanvoertemperatuur van de CV installatie.
  • Toerental van de pomp.
  • Waterdruk van de CV installatie.
  • Gasdruk van de warmtepomp.

Waarom in de app? De meeste mensen kunnen/doen hier toch niets mee? Dit is waar. Maar als de installateur komt, moet hij wel kunnen zien wat er aan de hand is. En je wilt hem kunnen vertellen wat je probleem is. En je wilt zelf kunnen zien of je warmtepomp goed werkt.

Doordat wij een gedeelte van deze logging hadden in ons huis, konden we aantonen wat de problemen waren met de Daikin warmtepomp (zie https://vdstoel.nl/passief-bouwen/laag-rendement-daikin-warmtepomp).

Doordat we deze logging hadden van de Ecoforest warmtepomp in ons bedrijfspand (via een extern systeem), konden we achterhalen waarom hij niet goed koelde en niet goed verwarmde. Inmiddels zijn deze problemen opgelost.

Wilt u nog steeds een warmtepomp hebben?

Ik hoop in dit artikel duidelijk gemaakt te hebben dat warmtepompen, ondanks het feit dat ze al meer dan 50 jaar verkocht worden, nog verre van uitontwikkeld zijn voor het energiezuinig verwarmen en koelen van onze woningen en bedrijfspanden. Maar ik hoop ook duidelijk gemaakt te hebben dat het perspectief er zeker is, en het met de huidige kennis en middelen niet eenvoudig, maar zeker wel mogelijk is.

Geef een reactie

Je email adres wordt niet gepubliceerd. Required fields are marked *

Post comment