Laatste update: 18 april 2019 – Enkele kleine correcties en toevoegingen

Inleiding

We wonen nu meer dan 3 jaar met veel plezier in onze nieuwe woning. Daarom krijgen we regelmatig de vraag van vrienden en bekenden: zijn alle problemen nu opgelost? Het antwoord is helaas negatief. Wij vinden dat er eigenlijk nog best veel problemen over zijn. Corrie en ik hebben hier regelmatig over gesproken: moeten we al onze problemen in onze blog beschrijven? We hebben er aanvankelijk voor gekozen dit niet te doen. Eigenlijk om een eenvoudige reden: problemen zijn normaal, en wij vinden het ook normaal om leveranciers de gelegenheid te geven om problemen ordentelijk op te lossen.
Maar nu we meer dan een jaar verder zijn en enkele serieuze problemen nog steeds niet opgelost zijn, zijn we tot de conclusie gekomen dat het goed is om deze te beschrijven. Ter vermaak? Nee, ter lering. De problemen waar we nu nog mee zitten zijn het vermelden waard. Als u verder leest, zult u begrijpen waarom. Op deze pagina de Daikin Altherma lucht water waterpomp.

Nog 2 problemen over: te hoog stroomverbruik en te laag rendement [inmiddels verklaard]

Wij hebben een Daikin Altherma EHBX08C3V + ERLQ006CV3 6 kW lucht/water warmtepomp (LWP). Deze is bedoeld om in de zomer het tapwater te verwarmen en het huis te koelen. In de winter is deze als backup bedoeld voor de houtkachel.
Onze installateur heeft deze installatie ontworpen met ondersteuning van Daikin. Maar wat bleek nadat de warmtepomp geplaatst was (januari 2016): er waren heel veel fouten gemaakt. Zowel bij het ontwerp als de installatie. Helaas teveel om in deze blog op te noemen.. Waar we nu staan is dat de installatie installatietechnisch helemaal goed lijkt te zijn (dec 2016), maar er zijn nog 2 serieuze problemen: het stroomverbruik is te hoog en het rendement te laag.

Oplossen van de problemen gaat tergend langzaam

Begin februari 2017 heeft de serviceorganisatie van Daikin (Servicened) een laptop aan de binnenunit gekoppeld heeft om te meten. Op 21 februari kwamen eindelijk de meetresultaten binnen.
De conclusies uit dit rapport waren:

  1. Uit de monitoring blijkt dat er geen afwijkingen in de data van de warmtepomp te zien zijn, deze functioneert naar behoren.
  2. Een relatief hogere COP (rendementsfactor) is te verklaren uit de opzet van de gehele installatie.

Adviezen voor een zo zuinig mogelijke werking van de warmtepomp:

  1. Op CV-bedrijf instellen op weersafhankelijke regeling
  2. Zo laag mogelijke aanvoerwatertemperaturen
  3. Regeling instellen op “langzaam” met een dT van 5K

Dit was iets nieuws voor ons: de dT zou niet goed staan. Nooit geweten hoe deze moet staan, nergens documentatie te vinden. Nu blijkt deze voor koelen op 5K te staan en voor verwarmen op 10K. Tig keer gecontroleerd door allerlei ‘deskundigen’, maar toch weer een foute instelling… Daarom dT voor verwarmen aangepast naar 5K. Vervolgens weer een week getest met helaas bedroevend resultaat. CV COP is nu ongeveer 3 en tapwater COP 2.

Dan maar installateur in gebreke stellen

Daarom restte ons niets anders dan de installateur in gebreke te stellen met een cc naar Daikin. Zij zijn tenslotte mede-verantwoordelijk, want zij hebben de installatie mede ontworpen. Met daarbij het verzoek voor een bespreking bij ons thuis met ter zake deskundige mensen om de volgende zaken te bespreken:

  1. De te lage COP meetresultaten
  2. Het te hoge stroomverbruik van de warmtepomp
  3. De benodigde aanpassingen om deze problemen op te lossen

En als ze dit niet doen, schakelen wij op hun kosten een deskundige in die ons gaat assisteren bij het oplossen van de problemen.

Op vrijdag 10 maart 2017 vond het gesprek plaats met een/de productspecialist van Daikin en de installateur.
Nadat ik eerst duidelijk had gemaakt waarom ik van mening ben dat Daikin medeverantwoordelijk is voor het oplossen van deze problemen, hebben we enkele uren besteed aan de analyse van de genoemde problemen. Wij hadden afgesproken dat Daikin binnen enkele dagen een gespreksverslag op zou sturen, maar helaas heb ik deze tot op de dag van vandaag (nu 23 maart 2017) nog niet ontvangen. Daarom maar een gespreksverslag van mijn kant in deze blog, misschien dat dat helpt.

De analyse

Als eerste werd in het gesprek duidelijk dat het meten van het rendement (COP) van warmtepompen niet eenvoudig is. Je wilt namelijk weten hoeveel warmte er is gegenereerd. Het meten hiervan in de LWP is niet nauwkeurig en wordt daarom benaderd. Het meten van het elektriciteitsgebruik is stukken eenvoudiger. Daikin is niet in staat om aan te geven waar het probleem zit. De laptop bleek maar 4 dagen gelogd te hebben en hij kon niet laten zien hoe deze resultaten eruit zagen. Ik kon van dag tot dag, per 10 minuten, exact laten zien wat het stroomverbruik van de warmtepomp was dankzij mijn Youless kWh meter en Enelogic online verbruiksmeter. Uiteraard niet gekalibreerd, maar ik heb het afgelopen jaar geleerd dat de resultaten binnen enkele procenten nauwkeurig lijken te zijn. Deze meetresultaten lieten zien dat op sommige momenten, tijdens het verwarmen van tapwater, de stroom meer dan 10% hoger is dan het maximale stroomverbruik volgens de technische gegevens van de warmtepomp. Dit kan niet goed zijn.

Verder hebben we gesproken over hoe het tapwater verwarmd wordt. Bij het inschakelen van de verwarming is deze mogelijk niet maximaal efficient, om deze reden moeten we deze verwarmingscyclus zo lang mogelijk maken. Deze instelling zou ik aanpassen.
Verder viel in de Enelogic meetresultaten op dat tijdens CV bedrijf de warmtepomp heel vaak aan/uit gaat. De Siemens naregeling logt elk kwartier de stand van elke klep en de temperatuur van elke ruimte. Bij bestudering van deze logging kwamen we op het vermoeden dat dit komt door de Siemens naregeling, die bepaalt of er al dan niet verwarmd moet worden. Dit zou ik navragen bij Siemens.
Om meer duidelijkheid te krijgen over het al dan niet goed werken van de warmtepomp, gaat Daikin een uitgebreide meetsessie opzetten met gekalibreerde kWh meters en warmtemeters.

Hoe is het verbruik bij andere gebruikers?

Uiteraard was ik ook erg nieuwsgierig naar problemen bij andere Daikin gebruikers. Er is een installateur in het midden van het land die ook soortgelijke problemen meldt. Daikin is blij dat er zo weinig mensen zijn die meten hoe goed de warmtepomp werkt. Dit geeft te denken wat er nu in het land is geïnstalleerd… Ik vermoed dat het electriciteitsverbruik in veel huishoudens veel te hoog is. Ik heb regelmatig contact met de stichting Passiefbouwen. Een van de bestuursleden vroeg mij onlangs: “Johan, weet jij een woning waar een Lucht-Water warmtepomp goed werkt?” Helaas moest ik deze vraag negatief beantwoorden. Simpelweg omdat ik niemand ken met een LWP.

Zoals al eerder geschreven, heb ik na het bezoek van Daikin niets meer van hen vernomen. Inmiddels is mij duidelijk (en heb ik ook aan Daikin gemaild) dat de Siemens naregeling ingesteld kan worden bij welke gemiddelde klepstand de warmtevraag aan en uit moet gaan. Helaas hier ook nog geen reactie op.
Verder heeft een langere tapwater verwarmingssessie geen noemenswaardige invloed op de COP.

28/3/2017: Daikin stuurt een mail waarin ze melden de meetapparatuur volgende week te zullen plaatsen.
19/4/2017: Daikin stuurt een mail waarin ze melden dat de levertijd toch nog wat langer is. Nog even geduld dus 😉 (ik schrijf dit op 29/4)
17/5/2017: Daikin installeert de meetapparatuur: een Kamstrup warmtemeter en een Kamstrup kWh meter. Vanaf vandaag ga ik ook weer zelf bijhouden hoe de performance van de warmtepomp is.
20/5/2017: Met een frisse blik lees ik dit artikel nog eens door en ga ik enkele zaken nog eens nalopen. Dit levert enkele opvallende zaken op.

Wat zegt de documentatie?

In de documentatie die ik heb (installers reference manual van 2012) staat dat de buitenunit op 20A afgezekerd moet worden, terwijl er een 16A stop inzit. Ook logisch, want anders moet je een 3x35A hoofdaansluiting hebben, en wij hebben een 3x25A aansluiting. Vreemd dat er op de buitenunit staat dat deze 16A afgezekerd moet worden. Hoe zit dit? Het zit me toch niet lekker en ik ga typenummers vergelijken met de documentatie. Nu komt de aap uit de mouw: ik heb een oude (2012) installers reference manual! Na enig zoeken de nieuwe (2015) versie gedownload en vergeleken met de oude. Hierin vallen enkele opmerkelijke zaken op. Ten eerste wordt hier vermeld dat de buitenunit een 16A groep nodig heeft. Ten tweede zijn de capaciteitstabellen verdwenen! De capaciteitstabellen geven nl. aan wat het opgenomen en afgegeven vermogen is in relatie tot de buitentemperatuur en de afgegeven temperatuur. Hier gaat vast een goede verklaring voor komen, want mij is verschillende keren door Daikin verteld dat de rendementswaardes in de capaciteitstabellen gewoon gehaald worden door de warmtepomp. Maar het goede nieuws is dat dit zou kunnen betekenen dat de hoge stromen die ik heb gemeten, correct zijn.

25/7/2017: Zonder enige communicatie tussen Daikin en mij kreeg ik vorige week de melding dat ze een en ander hebben gemonitord en de spullen op komen halen. Vandaag kwamen ze dus langs en hebben ze de warmtemeter meegenomen. De kWh meter hangt er nog;) Ik ben benieuwd of ik ooit nog resultaten van hen ga krijgen.

27/10/2017: Omdat ik al lange tijd niets meer heb vernomen van Daikin, maar eens een reminder gestuurd. Tot mijn verrassing volgt snel hierop een mailtje met een uitgebreide analyse en een voorstel om een en ander toe te komen lichten. Wat nog verrassender is dat ze ineens geïnteresseerd zijn in mijn meetresultaten.

Belangrijkste conclusie: de warmtepomp heeft op sommige momenten heel veel korte acties (d.w.z. aan/uit) en dit is slecht voor het rendement.

Vervolgens analyseer in mijn loggegevens van temperaturen, klepstanden en verbruiken in de gemeten periode en zie ik deze problemen niet op deze manier terug. Vervolgens mijn analyse naar Siemens en Daikin gestuurd. Siemens reageert ongeveer per ommegaande en deelt mijn analyse. Vermoedens: 1) lucht in het systeem 2) koelafgifte te laag waardoor warmtepomp niet goed werkt.

30-31/10:/2017 De productspecialist van Daikin stuurt mij een mail en wil morgen 31/10 langskomen. Prima. In dit gesprek vergelijken we de resultaten die Daikin met z’n laptop en warmtemeter heeft gemeten met het elektriciteitsverbruik dat ik heb gemeten. Hun elektriciteitsmeting was niet goedgedaan..

Conclusies:

  1. In de meetperiode (mei t/m augustus) heeft het systeem met een COP van 4,82 gekoeld – keurig! en met een COP van 2,23 tapwater verwarmd – slecht!
  2. Daikin heeft (nog) geen verklaring van de lage COP van de tapwater verwarming die ik al binnen maand na installatie van de warmtepomp had geconstateerd.
  3. Er is vooralsnog geen reden om te twijfelen aan onze installatie. Dus vermoedens van Siemens (lucht in het systeem en te lage koelafgifte) hebben we verworpen.

De volgende vragen blijven nu over:

  1. Waarom is bij tapwater verwarming het rendement zo laag?
  2. Waarom heeft Daikin dit niet eerder geconstateerd?

Daikin heeft me beloofd dat ze vraag 1 uit gaan zetten bij hun collega’s in Belgie.

Voor 2. heb ik enkele vermoedens:

  1. Veel warmtepompen worden verkocht met een zonnecollector. In deze installaties is het rendement van de warmtepomp lastiger te meten.
  2. Is er iemand die dit ooit goed gemeten heeft?
  3. En dan blijft het natuurlijk vreemd dat die capaciteitstabel verdwenen is uit de technische documentatie. Dus is dit probleem toch bij Daikin bekend?

Ik had het eigenlijk al opgegeven, maar nu wordt het toch weer leuk om verder uit te zoeken waarom de warmtepomp z’n rendement niet haalt. Heeft iemand een idee? Ik blijf benieuwd 😉

17/11/2017: De productspecialist van Daikin stuurt mij een hele warrige mail waarin hij concludeert dat de warmtepomp technisch naar behoren werkt. De lage COP bij tapwaterverwarming wordt verklaard en de conclusie wordt getrokken dat “hierin is niets te veranderen, het is zoals de warmtepomp is ontworpen. …. Wij vertrouwen er op u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben “. Als reactie heb ik de conclusies netjes op een rij gezet en hier mijn analyse aan toegevoegd. Wat mij betreft is de cirkel rond. Het is mij nu ook duidelijk waarom de capaciteitstabellen uit de documentatie zijn gehaald.

Ik denk dat ik ook een oplossing voor Daikin heb als ze hun gezicht willen redden. Want laat dit duidelijk zijn: niet alleen ik heb last van dit lage rendement; dit geldt voor alle gebruikers die gebruik maken van de feature tapwater verwarming. Deze oplossing is een softwarematige. Wat ze moeten doen is een optie toevoegen om de warmtepomp bij tapwaterverwarming niet op 100%, maar op 70% te laten draaien in bepaalde situaties (die Daikin beter kent dan ik).

5/12/2017: De productspecialist van Daikin stuurt mij een mail waarin hij herhaalt dat de warmtepomp technisch goed functioneert. Verder komt hij met een voorstel om de secundaire zone van de CV verwarming te gaan gebruiken voor tapwater verwarming. Dan zou het rendement wel goed moeten zijn. Op zich een creatieve oplossing, maar hier zitten veel haken en ogen aan: zowel uitvoeringstechnisch als qua bediening.

Bovendien: nu duidelijk is wat de oorzaak van het probleem is, ben ik er zeker van dat alle warmtepompen van Daikin in de markt tapwater met een veel te laag rendement verwarmen. Dit wil je als fabrikant toch niet? En als consument helemaal niet.

In mijn antwoord heb ik Daikin aangesproken op hun professionaliteit en sterk aangeraden het probleem gewoon (met een software update) op te lossen.

19/12/2017: De productmanager van deze apparaten van Daikin is langs geweest. Eindelijk iemand die me precies uit kon leggen hoe het zit. Voldoende voer voor enkele blogposts. Ik zal me hier beperken tot mijn probleem.

De oorzaak van de lage COP bij tapwaterverwarming is eenvoudig: bovenstaande analyse klopt helemaal. Het apparaat werkt technisch goed. De oplossing? Die begint bij de documentatie. De veelgenoemde capaciteitstabellen hebben alleen betrekking op CV verwarming. De COP van tapwater verwarming staat niet in de documentatie. Deze is alleen terug te vinden op de keuringscertificaten. Voor dit apparaat is deze 2,16. Die van ons doet het dus beter 😉 Dit kan niet zomaar aangepast worden in de software omdat het tapwatergedrag van een verwarmingsketel sterk is gereguleerd door de overheid. Ook in Nederland, uiteraard elk land voor zich in Europa. Hier ligt dus nog wat huiswerk voor de markt, want het kan tegenwoordig echt veel beter. Dus met dank aan de sterk verouderde regulering in Nederland werkt mijn warmtepomp (lees: elke warmtepomp in Nederland) voor tapwaterverwarming veel slechter dan nodig (en veel duurder dan op gas).

Met deze constatering sluit ik dit topic.

Tot slot nog enkele adviezen die ik kreeg, en graag met u deel:

  1. De buitenunit staat nu op +/- 10 cm van de grond. Het advies is deze (i.v.m. sneeuw) op een hoogte van 20 cm te plaatsen.
  2. Elke 2 jaar moeten de dunne metalen plaatjes (verdamper) van de buitenunit gereinigd worden met een huis-tuin-en-keuken stoffer en eventueel een compressor. Als er plaatjes krom zijn, kun je recht buiten met een zgn verdamper kam.
  3. Er moet een magnetische vuilafscheider voor de binnenunit geplaatst worden. Deze is nu ook aangebracht.

Onlangs (april 2019) was ik door Daikin uitgenodigd voor een event en een bezoek aan hun fabriek in Oostende. Op dit event werd een toelichting gegeven op hun nieuwste generatie warmtepompen.

Deze apparaten hebben een nog beter rendement (ook voor tapwater), maar ze hebben nog steeds geen mogelijkheid om het tapwater verwarmingsvermogen instelbaar te maken. Verder zijn nieuwe apparaten standaard voorzien van alle benodigdheden die iedereen nodig heeft, waaronder een magnetische vuilafscheider.

Naast det technische verbeteringen die in de laatste generatie warmtepompen zijn doorgevoerd, wil ik ook benadrukken dat de Daikin organisatie sterk is uitgebreid en geprofessionaliseerd. Dus veel problemen waar ik tegenaan gelopen ben, zul je bij het aanschaffen van een nieuwe warmtepomp niet meer tegenkomen.

29 reacties

  1. Jammer om te vernemen dat de lucht-warmtepomp niet voldoet aan wat er door de fabrikant is voorgeschoteld.
    Helaas moet ik vermelden dat na een veld test in Belgie met 30 merken warmtepompen de uitkomst niet beter was dan een gemiddelde c.o.p. van 3 op verwarming.
    en wel hierom:
    een fabrikant mag het rendement opgeven met een buitenlucht temperatuur van 7 gr. C
    en een afgifte temperatuur van 35 gr. C
    onder deze omstandigheden kloppen de door de fabrikant opgegeven rendementen wel.
    maar, de meeste uren dat de warmtepomp draait is bij een buitentemperatuur welke lager,…of veel lager ligt dan 7 gr. C
    elke graad lager zal het rendement met +/- 2,5% afnemen.
    daarnaast hoeft de fabrikant ook niet de aandrijf energie van de ventilator mee te nemen.
    ook cv pompen e.d. hoeft niet meegerekend te worden.
    dan hebben we nog te maken met de ontdooi energie (vaak gewoon elektrisch)zodra de buiten unit bevriest. ook dit hoeft de fabrikant niet mee te nemen.
    gemiddeld genomen zullen de lucht warmtepompen dan ook nooit het rendement behalen welke vermeld staan in de specs.
    er zijn uitzonderingen (positief)maar deze lucht warmtepompen zitten dan ook in een heel andere prijscategorie dan de daikins en corsorten.
    wanneer je bovenstaande problemen combineert met een afgifte systeem(vloerverwarming) welke niet is ontworpen voor een warmtepomp maar voor een CV installatie worden hiermee de rendementen alleen maar negatief beinvloed.
    zelf plaatsen wij al 18 jaar warmtepompen en zijn een gecertificeerd bedrijf.
    zoals jullie de installatie hebben zijn er nog veel meer en we worden nog wel eens gevraagd om een oplossing.
    helaas wordt dit zeer moeilijk.
    wij noemen dit dan ook sjoemel warmtepompen. (de warmtepomp presteerd anders dan beloofd)
    succes met het vervolg.
    groet, Ronald

  2. Beste Ronald,
    Dank je voor je reactie.
    1) Wat bedoel je precies met een installatie die niet is ontworpen voor een warmtepomp? Ons huis heeft alleen vloerverwarming.
    2) Suggereer jij met de zin “zelf plaatsen wij al 18 jaar warmtepompen en zijn een gecertificeerd bedrijf” dat de door jullie geinstalleerde lucht-water warmtepompen wel het door de fabrikant beloofde rendement behalen? Zoja, hoe heb je dit gemeten?
    Groeten, Johan

  3. Hallo Johan,
    Ik ben een beetje verbaasd te lezen, dat je de door de WP geproduceerde warmte niet goed zou kunnen meten. Dat kan prima. Je moet dan in het CV circuit een warmtemeter plaatsen. Deze bestaat in feite uit een flowmeting en twee (nauwkeurige) temperatuurmetingen. Dit soort metingen wordt ook gebruikt om warmte af te rekenen (blokverwarming of stadsverwarming). Wij hebben een dergelijke meting ook achter onze Mitsubishi Zubadan Lu/Wa-WP zitten.
    Daardoor weet ik ook vrij nauwkeurig hoe onze WP werkt. We haalden afgelopen jaar bijv. een gemiddelde jaar-COP van 3,8 (voor verwarming en warm tapwater samen). Uiteraard is de COP voor warm tapwater veel slechter vanwege de veel hogere temperatuur die bereikt moet worden.
    Uiteraard is belangrijk, dat je verwarmingssysteem geschikt is voor gebruik met een WP. Helaas moet ik telkens weer constateren dat veel installateurs daar onvoldoende van weten. Voor nadere info kun je kijken op onze website: http://geen-energierekening-meer.weebly.com/ en/of contact opnemen via: geenenergierekeningmeer@gmail.com

    • Je kunt de door de WP geproduceerde warmte idd meten met 2 warmtemeters; dit is wat Daikin nu gaat doen. Leveren jullie je warmtepompen standaard met deze meters uit?
      Verschillende mensen noemen het aspect dat je verwarmingssysteem geschikt moet zijn voor gebruik met een WP. Dit lijkt me vanzelfsprekend. Een LT vloerverwarmingssysteem voldoet hier toch altijd aan?

  4. Goedemorgen Johan,

    Per toeval op dit artikel terecht gekomen.
    Wij hebben sinds mei dit jaar een 14KW Altherma LT draaien.
    Wij verwarmen in de zomer de bovenste 2/3e van een 1000l buffervat met de WP en in de winter het hele vat met een CV haard.
    Pas sinds kort een KWh meter op de groep van de pomp geïnstalleerd om te kijken wat we per maand verbruiken voor verwarming en tapwater bereiding.

    WP staat ingesteld op een water temperatuur van 46 graden. De WP moet gemiddeld 1,5 uur per dag draaien om het vat op 46 graden te houden.

    In week 36 haalde ik een COP van 1,46 en voor week 37 op 0,87 (WP is in deze week minder gebruikt omdat de CV haard een paar keer heeft aangestaan). Hierbij heb ik de opgewekte energie afgelezen van de WP en het verbruik afgelezen van de KWh meter op de groep. In deze 2 weken is er alleen tapwater gebruikt en heeft de vloerverwarming niet aangestaan.

    Nu blijkt dat de de WP 49W per uur verbruikt als hij stationair draait (gemiddelde over 48 uur). Als ik het stationair verbruik van de verbruikte energie aftrek kom ik op veel betere waardes uit. Week 36 COP 3,42 en week 37 COP 3,12 (bij watertemperatuur van 46 graden).

    De COP ben ik op zich wel tevreden over, maar ik baal wel van het stationair verbruik. Dit is ruim 10% van ons elektriciteitsverbruik. Ik heb er over nagedacht om de voeding van de WP te schakelen met een relais welke aangestuurd wordt door mijn RSM610 regeling, maar volgens de installateur kan dit niet omdat de compressor op temperatuur gehouden moet worden met de carter verwarming.

    Tot zover mijn bevindingen. ik hoop dat jullie eruit komen.

    Groet,
    Jeroen

  5. Beste Johan van der Stoel, met belangstelling heb ik de problemen van jullie lwp gelezen.
    Jullie conclusie is dat een COP van 4.82 bij koelen prima is maar dat een COP van 2,23 bij
    het tapwater slecht is. Het probleem is volgens jullie de opwarming van het tapwater.
    Mijn vraag is tot welke temperatuur jullie het tapwater op laten warmen door de lwp, als dat tot 40C is dan is er waarschijnlijk iets aan de hand met de lwp, maar als de lwp de tapwater temperatuur op 60C of hoger moet brengen dan is er volgens mij niks mis met jullie lwp. Graag hoor ik van jullie meer over de opwarming van het tapwater. Ik denk namelijk aan de hand van jullie informatie wat het probleem van jullie lwp is en wil graag helpen om het probleem op te lossen. Voor direct contact google DijkstraCaravanstalling.nl.

  6. De opmerking jaarlijks reinigen met een verdamperkam is niet helemaal juist, deze kam word gebruikt om gebogen plaatjes van de verdamper “recht te trekken”.
    Reinigen van de verdamper kan gemakkelijk met een zachte borstel en evt een luchtcompressor. Al zal de verdamper niet snel vuil worden, aangezien deze regelmatig ontdooit en daarbij evt aangehecht vuil gelijk afspoelt. Beter is het om de verdamper met een niet agressieve reiniger te ontvetten waardoor vuil minder goed hecht.

    De COP van het tapwater is een interessant vraagstuk. Ik lees dat deze regelmatig op 100% vermogen draait. In de regeling is een heleboel in te stellen wat hiermee verband houd (opwarmsnelheid, delta T water, prioriteit warmtefunctie, evt gebruik boosterheater)

    Wat ik zelf enkele malen gezien heb bij deze systemen is dat de flow ingeregeld is op het CV systeem, en dat na schakelen naar tapwater er een hogere flow ontstaat, waardoor de compressor hoog in toeren gaat lopen. (Normaal CV bedrijf regelt de warmtepomp een delta t van 5 of de waarde die ingesteld is door daikin dmv compressor snelheid) als er ook een boosterheater ingeschakeld word omdat de regelmodule “denkt” dat de tapwatertemperatuur niet snel genoeg stijgt zal het energieverbruik ook aanzienlijk toenemen. Een en ander erg afhankelijk van het systeem (leidingdiameter, instelling regelparameters, plaatsing sensor in buffervat indien aanwezig)

    Groeten, Raoul (servicemonteur warmtepompen)

    • Beste Raoul,

      Wat het reinigen betreft heb je gelijk. Dit ga ik aanpassen in het artikel. Zoals je ziet… geen algemene beschikbare kennis 😉
      De COP van het tapwater is inderdaad een interessant vraagstuk. Inmiddels weet ik hoe het zit, binnenkort ga ik hier een artikel over schrijven. Het is anders dan je denkt (en ik dacht)!

      Groeten, Johan

  7. helaas is het met warmtepompen nog steeds zo dat het meestal niet werkt en de kennis bij installateurs en fabrikanten er helemaal niet is.
    Als je alle nadelen en kosten dan van een warmtepompsysteem (+kosten onderhoud en wat er nog kapot kan gaan en slechte werking in de komende jaren).
    Dan ben je veel beter en goedkoper uit met een woning met geheel vloerverwarming en een goede zuinige combiketel en de laagst mogelijke stooktemperatuur.
    Als je een goede installateur hebt en een goede ketel kan je makkelijk zonder veel kosten 15jaar vooruit
    Daar kan nu nog geen warmtepompsysteem tegenop.

    Mvg kooijmans&van wijngäarden loodgieters

    • Ik denk dat het iets genuanceerder is dan u schrijft. Ik vind het jammer dat in de discussie het altijd gaat over het oplossen van het probleem (warmte/verwarmingsbehoefte), maar eigenlijk nooit over het beperken van deze behoefte d.m.v. betere isolatie, ramen en luchtdichting in combinatie met comfortverhoging. Uiteindelijk ben je dan nog goedkoper uit!
      Ik ben het met u eens dat momenteel prijstechnisch niets tegen een CV ketel op kan, maar dit is een heel klein stukje van het verhaal.

  8. Terechte opmerking dat het snel over verbruik gaat. Zoals jullie misschien weten wordt bij het vaststellen van de energiebehoefte ook vaak ontworpen obv van de Trias Energetica. Stap 1) Begin met goede isolatie en voorkom energieverlies. Stap 2) Maak gebruik maximaal gebruik duurzame energie bronnen Stap 3) Zorg dat fossiele energiebonnen zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

    Maar ook voor het opslaan van energie ter plaatse is steeds meer aandacht in het ontwerp. Niet als alternatieve bron maar als effectief omgaan met beschikbare energie. Bij warmte en koude maar ook voor elektriciteit.

    Arjan van der Sar
    Adviseur Klictet Installatie advies.
    http://www.linkedin.com/in/avandersar

  9. Het valt mij op dat de wartepompboilers allemaal of meestal R134A als koudemiddel hebben en de wartepompen voor lage temperatuur verwarming tegenwoordig R410A.
    Een wartepompboiler haalt een cop van 3 tot 3,3 en een wartepomp bij lage temperatuur verwarming tot 5.
    Dat de warmtepomp met R410A koudemiddel een cop haalt van rond de 2 voor sanitair warm water is bekend en normaal. Een binnen unit zoals de Daikin uit deze post is alleen om die reden voor mij een mindere keuze, daar komt nog bij dat de boiler een flink warmteverlies heeft door de slechte isolatie. Beter voor sanitair warm water een aparte warmtepomp kiezen zodat je een cop van minstens 3 haalt.

  10. Beste Johan,

    Als ik het goed begrijp, heeft u 1 buffervat voor zowel CV als tapwater?
    En als dat zo is, is u al geadviseerd om 2 buffervaten te plaatsen? 1 van (afhankelijk van u tapwatergedrag) van 200L voor tapwater, en 1 van ongeveer 80L voor CV water?
    die van het CV water laat u op circa 40 a 45 graden draaien en die van tapwater op 55.

    EN:
    hoe is het verbruik van de legionella preventie en booster verwarming meegenomen in de metingen.

    De voordelen van die 2 buffervaten zijn dat je je CV circuit niet opwarmt met je legionella preventie, je ontdooicyclus op het CV vat werkt ipv je complete buffervat (per cyclus wordt je 80L vat zo’n 5 graden afgekoeld. Als je CV is ingesteld op 45 graden, koel je dus af naar 40 graden. Altijd nog 5 graden hoger dan de 35 die je voor je vloerverwarming nodig hebt) En dat je natuurlijk je CV water niet onnodig warm stookt. Zelf heb ik ook het idee dat de warmtepomp in dit geval minder zal gaan pendelen en dus ook beter z’n rendement zal halen.

    verder vroeg ik me af hoe warm je buffervat is ingesteld.

    Met vriendelijke groet,

    Roy Hendriks
    ASP Koude en Warmte Techniek

    • Beste Roy,

      Je hebt het goed begrepen: we hebben 1 buffervat van 1000l voor zowel CV als tapwater. En daar zijn we heel blij mee.
      Door de oplossing die wij gekozen hebben (gebruik van tapwaterstation) hebben wij geen last van legionella en dus hoeven wij ook geen (dure) kosten voor legionella preventie te maken. Dus energiezuiniger kan niet. Helaas kom je deze oplossing eigenlijk nergens in het Nederlandse taalgebied op internet tegen.
      Het rendementsprobleem van de warmtepomp is 100% verklaarbaar en treedt niet op in CV bedrijf. Zie m’n blog.

      Met vriendelijke groet,
      Johan van der Stoel

  11. Hallo Johan, sinds 2 maand hebben wij ons nieuwe huis betrokken. Hierin heb ik een Daikin Altherma 3 (R32) LW warmtepomp staan met geïntegreerde 180liter boiler. De warmtepomp heb ik aangesloten op een buffervat van 600 ltr, evenals mijn hout-CV kachel.
    In het buffervat zit een tapwaterspiraal die het koude leidingwater voorverwarmd voordat hij naar de warmtepomp gaat. Ik heb een Kamstrup warmtemeter tussen de warmtepomp en het buffervat zitten en een tussen de houtkachel en het buffervat (die tweede werkt trouwens nog niet).

    Ik heb nog geen separate kWh meting op de WP zitten, maar de Altherma 3 heeft een geïntegreerde kWh meting (apart voor verwarmen, koelen en tapwater)

    Nu heb ik gisteren eens door de verbruiken gescrold en schrok daar met name van de hoeveelheid kWh voor tapwater. Nu ik dit lees toch maar eens verder in duiken…

  12. Hallo Johan,

    Ik heb een Daikin Altherma LT (3e type, R32). Hierin zit een geïntegreerde kWh meting voor zowel verbruik als productie.
    Heb de installatie nu twee maand draaien en kom op onderstaande getallen:

    CV: 103 kWh verbruik voor 451 kWh productie (4,4)
    Koeling: 22 kWh verbruik voor 166 kWh productie (7,5)
    Tapwater: 342 kWh verbruik voor 645 kWh productie (1,9)

    De buitentemperaturen zijn ver boven de 7 graden geweest de afgelopen 2 maanden en CV temp staat nu op ongeveer 30 graden, tapwater standaard op 45 graden. Ik blijf het nog even monitoren maar wat mij betreft nog lang niet goed (zeker tapwater!!)

    • Beste Willem,
      Leuk om te lezen dat je bijna dezelfde opstelling als ons hebt gebouwd. (Wij hebben het met 1 1000l buffervat + tapwaterstation gedaan, om geen hoge temperaturen te hoeven maken voor tapwater).
      Je hebt denk ik een keurig rendement voor koel bedrijf. Het rendement voor CV-bedrijf is inderdaad beneden de specs die op hun website staan. Het rendement van tapwater bedrijf vinden ze nog steeds niet het vermelden waard. Volgens mijn laatste info van de product manager hebben ze dit probleem ook nog niet opgelost. Hij is het wel eens met mijn oplossing: vermogen voor tapwater verwarming instelbaar maken. Dan krijg je vergelijkbare rendementen als bij CV bedrijf. Met 1 kanttekening: in jouw opstelling moet je denk ik wel het buffervat 1x per week > 60 gr C verwarmen om legionella besmetting tegen te gaan. Dit voorkom je met een tapwaterstation.
      Verder weet ik niet of ze de vermogensmeting nu goed voor elkaar hebben. In mijn generatie 2 pomp zitten hier software fouten in (die ze voor zover ik weet nog niet hebben opgelost). Een externe kWh meter zou het antwoord moeten geven. Gewoon een mail naar Daikin sturen, en refereer ze maar aan dit artikel zou ik adviseren! Dan komen vanzelf de goede antwoorden naar boven 😉 Succes ermee en ik blijf graag op de hoogte van je vorderingen.
      Johan

  13. Hallo allen,

    Ik ben min of meer toevallig op deze blog terecht gekomen en moet zeggen dat ik het draadje over de warmtepomp en zijn gedragingen erg interessant (en voor jullie vervelend) vind. De problemen die jullie beschrijven kom ik al tegen sinds ik een jaar of 20 geleden bij Nuon aan warmtepompen werkte. De problemen die er nu zijn, comfort problemen en veel hoger elektriciteitsverbruik dan theoretisch aangegeven, kwamen ook toen al voor. Zelf heb ik jaren een warmtepompboiler gehad en die werkte prima maar het kWh verbruik rees echt de pan uit.
    Volgens mij is het probleem breder en algemener dan hierboven gesteld wordt. Tapwater is meestal het probleem omdat die temperatuur veel hoger is dan voor de verwarming, de temperatuur moet simpelweg verder opgehoogd worden. Dat het rendement hieronder lijdt is evident. Daarom zie je ook dat het rendement op koeling zo hoog is.

    Ook wij bouwen een woning en ik heb serieus en lang nagedacht over welke oplossing ik zou nemen. Uiteindelijk heb ik gekozen voor een CV-ketel en veel PV-panelen. Op dit laatste ga ik straks een boiler aansluiten zodat de CV-ketel eigenlijk alleen nog gebruikt wordt voor verwarming van de woning en als backup voor het tapwater. Enige probleem hierbij is de regeling. De installateur zegt dat de standaard regelingen zo zijn dat de CV-ketel gelijk aangaat als er tapwater gevraagd wordt. Dit moet ik nog even oplossen. Het plan is daarna (ca vijf jaar) om over te stappen op nog meer PV-panelen en een elektrische CV-ketel en lokale opslag.

    Wellicht zijn PV-panelen voor jullie ook een oplossing maar uit het draadje kon ik niet opmaken of deze al op dak liggen, EPN technisch is dit meestal niet meer nodig icm een warmtepomp.

    Ik realiseer me dat ik geen bijdrage lever aan jullie probleem. Kort gesteld is mijn stellige overtuiging ook dat de oplossing niet zit in de installatie zoals die jullie nu hebben draaien, systemen van andere leveranciers lopen tegen dezelfde problemen aan. Daarom mijn voorstel voor een PV systeem.

    Mvrgr

    Sander

    • Beste Sander,
      Ik begrijp je probleem en eerlijk gezegd heb ik ook overwogen m’n tapwater in de zomer elektrisch te verwarmen. De reden dat ik het uiteindelijk niet heb gedaan is omdat ik dan geen koeling heb; bovendien is het ook wel handig om een fallback te hebben voor de kachel.
      De eenvoudigste oplossing die ik zie voor het omschakelen tussen CV en elektrisch verwarmen is een (elektronische) schakelaar die de CV-ketel gewoon uitzet in de zomer. Met een thermostaat en verwarmingsspiraal kun je het buffervat dan op de gewenste temperatuur houden.
      Het lijkt me niet zo’n goed idee om de woning ook op deze manier elektrisch te gaan verwarmen. Dit wordt best prijzig en zo duur is een warmtepomp nu ook niet. Bovendien is het rendement tegenwoordig behoorlijk goed voor verwarmen.
      Overigens zijn er tegenwoordig warmtepompen (ik dacht van Mitsubishi en Ecolan) die wel een goed rendement hebben bij tapwater verwarming als je zorgt voor een tapwaterstation. Het rendement is dan ongeveer net zo hoog als bij CV verwarming aangezien je dan tapwater van 41 gr C kunt maken. Dit is ook hoe wij het doen.

      Mvg Johan

  14. Beste heren die al deelnamen aan de discussie van de warmtepomp. Ik als geïnteresseerde die nog nog stadsverwarming heeft en over wil naar een warmtepomp……maakt deze materie wel lastig. Zou je nou met een water / water versie (weliswaar een dure kostenpost diepe bron boren) al deze problemen met lage COP niet meer hebben? Heb alleen in de kamer 70m2 vloerverwarming liggen op 15cm met ondersteuning van radiators. Keuken is circa 20m2 met radiators. Maar nu de vloerverwarming draait gaat het harder met de GigaJoule zit nu op 1 per week want draai immers alleen vloerverwarming en koud moet het nog worden! 33 euro per GJ en 33 euro maandelijkse kosten is er een slimmer alternatief? Zonnepanelen is een optie maar nu zo zo aan het “kloten” zijn met de salderingsregeling weet ik het allemaal niet meer zo goed. Wat ik wel weet is dat de kwh’tje er doorheen vliegen met een “vissen-water-val” pomp en de vloerverwarming en algemeen gebruik. Wat is wijsheid…..

  15. Dank je wel allemaal,

    Ik heb de geweldige en succesvolle berichten van de fabrikanten gelezen. Hierna kom ik uit bij de installateurs en die raden me het nog net niet af…. ze geven mij een eerlijk verhaal: veel problemen en hoog kw verbruik. Ik pas ff…

  16. Je kunt voor het verwarmen van het water voor de douche en de keuken ook een centrale doorstroomverwarmer nemen. Een Stiebel Eltron of AEG. Dat maakt de hele WP installatie veel eenvoudiger. Je verwarmt dan ook alleen als je het nodig hebt. Een 18k met een 25A zekering is voldoende voor douchen. 18k kun je door 2 delen dan krijg je het aantal liters per minuut met ongeveer 45 graden.
    De doorstromers houden een jaar of 10 en kosten een 300 tot 400 euro. Dan heb je geen boiler nodig. Het zou minder rendabel zijn, maar wetenschappelijk onderzoek heb ik nog nergens gezien. Dus mijn gedachte is, hou het eenvoudig dan krijg je ook minder storingen.

  17. Johan,
    Heb jouw blog al gevolgd vanaf eind 2017, dit naar aanleiding van het plan een WP aan te schaffen. Deze blog leerde als snel om het tapwater niet te gebruiken vanaf de WP.
    Even kort de situatie, Heb geen gas, zolang ik hier woon (38 jaar). Huis voor die tijd overdreven geïsoleerd. In 2011 laten labelen, was net “A”. Altijd hout gestookt, alleen beneden verwarmd, keuken en woonkamer 70 m2, badkamer boven elektrisch.
    Doel was de vloerverwarming die er al die tijd al in lag te gebruiken. Gekozen voor de kleinste Daikin, dus 5Kw. Heb al 7 jaar 16 panelen en 80 heatpipes voor tapwater en het restant in voor en najaar in de vloerverwarming. Tapwaterboiler 300 L 2 spiralen.
    Heb de WP rechtstreeks in het systeem van de zonneboiler gebracht, met het idee zo weinig mogelijk kleppen en pompen, dit is uiteindelijk niet gelukt, meerdere pompen in een systeem is vragen om problemen, daarna nog een poging met een warmtewisselaar, ging wel, alleen temperatuurverschil door de wisselaar. Dus toch maar terug sinds eind december rechtstreeks in het systeem met kleppen. De WP en zonneboiler nemen het naadloos van elkaar over.
    Vloerverwarming haalt de warmte uit het systeem middels een warmtewisselaar, boiler (onderste gedeelte) werkt als buffer, gehele boiler staat constant op 37 gr en alleen het bovenste gedeelte, het tapwater dus wordt 1x per dag op 50 gr gebracht m.b.v. een verwarmingselement, 1x per week op 80 gr, blijft uitstekend gescheiden.
    Wp draait constant op 46 gr, staat nooit stil zolang er geen zon is op een verbruik tussen 690 en 900W, elke dag een verbruik van 17 tot 21 Kwh, temp in verdeelblok VV ingaand continue 30 gr. woonkamer 20-22 gr. oppervlak vloer 25 gr. COP tussen 4,4 en 5,2. vanaf 24 december. Ik klaag dus niet, echter het is dit jaar ook nog niet koud geweest, ik houd je op de hoogte.

  18. Ik heb in 2017 een Daikin Altherma hybride warmtepomp geïnstalleerd; volgens opgave zou ik 50% gas besparen en ca 10-15% meer stroom gaan verbruiken. Overall een significante kostenbesparing. Nu bijna 2 jaar verder moet ik constateren dat die Daikin de allerslechtste keus is geweest die ik kon maken. Gasverbruik is ietsje gedaald, maar het stroomverbruik is met 50-60% gestegen met als gevolg ca. € 600,- per jaar meer kwijt aan energiekosten. Daarnaast maakt die Daikin meer lawaai dan mijn 20 jaar oude cv-ketel.
    Kortom, aan alle Nederlanders een zeer welgemeend advies: koop nooit, maar dan ook nooit een Daikin.

    • Beste Bert,
      Ik kan me voorstellen dat je erg teleurgesteld bent, dat zou ik ook zijn. Je kunt nu 3 dingen doen:
      1) Het erbij laten zitten.
      2) De installateur de warmtepomp terug laten nemen. Eventueel met hulp van de consumentenbond.
      3) De installateur dwingen uit te zoeken waarom het niet goed werkt. De meeste installateurs zijn hiertoe eigenlijk niet in staat. Zie meer over dit onderwerp in mijn laatste blogpost
      Succes ermee! Johan

  19. Bert,
    €600 dat komt neer op zo’n 3000Kwh, weet niet hoe groot je warmtepomp is maar je moet er achter zien te komen hoeveel je warmtepomp geproduceerd heeft in die periode. Daarna gaan zoeken waar het waarschijnlijk verloren rendement vandaan komt. Erg lastig allemaal, en ook ikzelf heb geen goede ervaringen met installateurs, de kennis en ervaring ontbreekt nog, bij mij zelf heeft het ook een jaar geduurd voordat het systeem goed functioneerde laatste kleine aanpassing enkele dagen geleden, maar SCOP ligt toch rond de 5, alleen nu met de vorst zakt hij terug naar 4, maar het is nog steeds warm in huis en hoef niets bij te stoken. Lawaai is er ook bij mij wel, maar WP staat van mijn huis en moet er naar toe om deze te horen. Heb ook voor installatie al geïnformeerd naar eventuele geluidsoverlast, men gaf als advies overal plaatsen behalve onder je slaapkamer. Nooit een Daikin vind ik voorbarig, eerst eens achter zien te komen wat er eventueel loos is.
    Succes John

  20. Johan,
    Voor de aanschaf al een schema gemaakt hoe ik dacht dat dit zou kunnen functioneren, bij diverse installateurs geïnformeerd, echter die willen alleen een werkend systeem komen plaatsen, dus niets zelf doen en geen oordeel over mijn eigen systeem, hooguit “ja dit zou wel kunnen werken”. Zelf dus geplaatst en aangesloten aan het bestaande collector systeem. Eerste probleem de te dunne leidingen van het collector systeem (foutmelding WP), dikkere leidingen waar mogelijk toegepast. Minder storing echter nog niet geheel weg, by-pass geplaatst waarna het werkte. Daarna problemen door 2 pompen in het systeem, de een blokkeerde de ander. Pompen in serie geplaatst en WP middels een warmtewisselaar gekoppeld. Systeem werkte echter warmtewisselaar kost een paar graden, en dat is bij een WP toch belangrijk. Warmtewisselaar eruit 3 weg-klep erbij daarna alles weer in orde, verder nog op detail niveau enkele aanpassingen gedaan, b.v. de pompsnelheid van de vloerverwarming verhoogd waardoor de delta T omlaag ging van 10 naar 6 graden. En veel meten, ik heb 2 energiemeters Kamstrup multical 601, waarmee ik de WP en vloerverwarming monitor, ik zou ze niet kunnen missen. Op dit moment verwarm ik mijn beneden verdieping middels de vloerverwarming met op de WP gemeten 740 W verbruik en 3600 W opbrengst, dus een COP van 4,86. De zon schijnt bij 5 graden, over enkele minuten neemt de collector het naadloos over van de WP.
    Tot slot nog een advies voor diegene die het als hybride gebruiken, sluit de WP rechtstreeks aan op de vloerverwarming (ideale combinatie), dus los van cv o.i.d. en indien nodig de rest bij-verwarmen met het andere systeem.
    Groet John

Geef een reactie

Je email adres wordt niet gepubliceerd. Required fields are marked *

Post comment